Wydawnictwo Akademickie SEDNO » Anna i Jarosław Iwaszkiewiczowie: Listy 1961–1965

„Listy 1961–1965” – czwarty tom krytycznej edycji powojennej korespon­dencji Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów. Zawiera 246 listów, całą zachowaną korespondencję małżonków z tego okresu. Rękopisy listów zostały starannie przepisane i opracowane oraz opatrzone obszernymi przypisami przez badaczy i edytorów twórczości i spuścizny epistolarnej Jarosława Iwaszkiewicza i Anny Iwaszkiewiczowej. Obszerna przedmowa pokazuje kontekst czasu i najważniejsze wydarzenia stanowiące tło dla korespondencji. Tom jest kontynuacją edycji listów z lat 1922–1939 (wydanych przez SW „Czytelnik” w latach 2012–2014) oraz krytycznego wydania trzech tomów listów z lat 1944–1949 (2024), 1950–1955 (2024) i 1956–1960 (Wydawnictwo Akademickie SEDNO 2025). Dokumentuje życie rodzinne i domowe Anny i Jarosława, życie artystyczne i literackie w czasach tzw. „małej stabilizacji”. Społeczne nadzieje na istotne popaździernikowe zmiany szybko przegrały w starciu z realną polityką, w końcu zaś zostały porzucone. Niemniej nastąpiła wyraźna liberalizacja systemu i można było w tym realnym socjalizmie jakoś się „urządzić”, nauczyć się żyć z brakiem podstawowych towarów i ograniczonej wolności – realia Polski gomułkowskiej trafnie oddawało określenie „siermiężny socjalizm”. W korespondencji Iwaszkiewiczów znajduje odbicie specyfika tego czasu. Małżonkowie piszą do siebie najczęściej o drobnych sprawach bytowych, związanych z niedostatkami życia codziennego i funkcjonowaniem Stawiska, przysparzającego nieustannie zmartwień związanych z zarządzaniem majątkiem, z kłopotami z aprowizacją czy koniecznością przeprowadzania remontów. Często w listach znajdziemy również troskę o najbliższych – o córki, wnuki, domowników, przyjaciół. Stałym wątkiem są wrażenia obojga z podróży, zarówno krajowych, jak i zagranicznych (tu głównie Jarosława). Podobnie refleksje z lektur i wydarzeń muzycznych oraz komentarze do twórczości literackiej Jarosława. Wśród spraw politycznych w kraju największe reperkusje dla Jarosława wywołała sprawa tzw. Listu 34 – protestu pisarzy i ludzi nauki przeciwko ograniczeniom przydziału papieru na druk książek i czasopism oraz zaostrzeniu cenzury. Ostatni, ale nie najmniej ważny wątek, to wzajemne relacje obojga małżonków, niewolne od wyrzutów i zarzutów, ale jednocześnie pełne uwagi, wzajemnej czułości i oddania. Kolejny tom ważny zarówno dla badaczy polskiej kultury okresu PRL-u, jak i wszystkich interesujących się życiem i twórczością pisarza i jego małżonki. Edycja krytyczna zachowanej powojennej korespondencji Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów, zachowanej w Muzeum w Stawisku, obejmie lata 1944–1979. Została zaplanowana na sześć tomów, ukazujących się w odstępach jednego roku. Wydanie listów jest możliwe dzięki grantowi przyzna­nemu przez Narodowy Program Rozwoju Humanistyki.